Fundacja Powiedz NIE!
3 października 2026 --:--
Dzisiejsze imieniny Gerard, Józefa, Sierosław, Teresa
Słońce · Toruń Wschód 06:50 · Zachód 18:18
Faza Księżyca Ostatnia kwadra · 55%
Artykuły i materiały

Warto wiedzieć

Materiały informacyjne i edukacyjne.

Bezpieczeństwo spożycia kofeiny: naukowe stanowisko EFSA w sprawie dawek, grup wrażliwych i interakcji

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przeprowadził kompleksową ocenę ryzyka związanego ze spożywaniem kofeiny ze wszystkich źródeł dietetycznych. W swojej opinii naukowej eksperci określili precyzyjne progi bezpiecznego spożycia dla dorosłych, dzieci i kobiet w ciąży, a także zweryfikowali kwestię łączenia kofeiny ze składnikami napojów energetyzujących, alkoholem oraz wysiłkiem fizycznym. Ustalenia te stanowią kluczowy punkt odniesienia dla profilaktyki zdrowotnej i edukacji młodzieży.

Czytaj dalej →

Raport OECD Health at a Glance 2025: Alkohol pozostaje krytycznym obciążeniem dla zdrowia publicznego i gospodarki

Najnowsza edycja cyklicznego raportu OECD „Health at a Glance 2025” wskazuje, że spożycie alkoholu nadal stanowi jeden z najpoważniejszych czynników ryzyka przedwczesnych zgonów, nierówności w zdrowiu oraz chorób przewlekłych w krajach rozwiniętych. Choć w skali dekady odnotowano spadki ogólnej konsumpcji w wielu państwach, niepokojąco wysoki odsetek dorosłych praktykuje ryzykowne epizodyczne picie, a alkohol pozostaje głównym czynnikiem ryzyka behawioralnego wśród młodzieży. Jednocześnie nakłady na profilaktykę zdrowotną powróciły do historycznie niskiego poziomu.

Czytaj dalej →

Niepokojące trendy w używaniu substancji psychoaktywnych przez młodzież: wnioski z raportu WHO i HBSC

Najnowsze dane z międzynarodowego badania zachowań zdrowotnych młodzieży szkolnej wskazują na utrzymującą się wysoką powszechność sięgania po alkohol oraz dynamiczny wzrost popularności e-papierosów, które wyprzedziły tradycyjne wyroby tytoniowe. Raport Biura Regionalnego WHO dla Europy ujawnia również zacieranie się dotychczasowych różnic międzypłciowych w konsumpcji substancji psychoaktywnych, przy jednoczesnym niewielkim spadku używania konopi indyjskich.

Czytaj dalej →

Od leku chwalonego przez wieki do źródła nałogu. Historia laudanum i narodzin nowoczesnych analgetyków

Przez stulecia przetwory z maku lekarskiego uchodziły za uniwersalne panaceum, zdolne uśmierzyć niemal każde ludzkie cierpienie. Zanim współczesna farmakologia precyzyjnie opisała mechanizmy uzależnienia i wyizolowała pojedyncze alkaloidy, laudanum stanowiło podstawę domowych apteczek oraz codziennej praktyki medycznej. Historia tej mikstury ukazuje trudną drogę medycyny: od bezkrytycznego zachwytu nad uśmierzeniem bólu do bolesnego zderzenia ze zjawiskiem tolerancji i uzależnienia.

Czytaj dalej →

Od alchemii do farmakologii: wyizolowanie morfiny przez Sertürnera i narodziny chemii alkaloidów

Na początku XIX wieku młody niemiecki aptekarz Friedrich Wilhelm Sertürner dokonał przełomowego odkrycia, wyodrębniając z opium czysty kryształ morfiny. Odkrycie to zapoczątkowało erę nowoczesnej chemii alkaloidów i precyzyjnego dawkowania leków przeciwbólowych. Jednocześnie historia ta ukazała dramatyczne oblicze nowej substancji, prowadzącej od obietnicy uniwersalnego znieczulenia do głębokiego uzależnienia.

Czytaj dalej →

Model frankfurcki: ewolucja miejskiej polityki redukcji szkód i pomocy w uzależnieniach

Początki tzw. drogi frankfurckiej (Frankfurter Weg) sięgają końca lat 80. XX wieku, gdy Frankfurt nad Menem zmagał się z kryzysem otwartej sceny narkotykowej wokół Dworca Głównego. Zamiast opierać się wyłącznie na represjach, miasto wdrożyło pragmatyczny model łączący profilaktykę, leczenie, redukcję szkód oraz ściganie przestępczości. Doświadczenia te pokazują, jak instytucjonalna koordynacja służb zdrowotnych, społecznych i policji wpłynęła na spadek liczby zgonów oraz przestępczości.

Czytaj dalej →

Zintegrowana redukcja szkód i pomoc niskoprogowa: wiedeński model ośrodka Jedmayer

Wiedeński ośrodek Jedmayer, prowadzony przez strukturę Suchthilfe Wien, realizuje koncepcję kompleksowego wsparcia osób używających nielegalnych substancji oraz uczestników programów leczenia substytucyjnego pod jednym dachem. Placówka łączy funkcje centrum dziennego, noclegowni, punktu redukcji szkód oraz poradnictwa socjalno-bytowego. Całość funkcjonuje w ścisłym powiązaniu z miejską siecią interwencji kryzysowej i ambulatoryjnej opieki uzależnień w stolicy Austrii.

Czytaj dalej →

Trójfazowy cykl uzależnienia w mózgu: neurobiologiczne mechanizmy zaburzeń związanych z używaniem substancji

Współczesna neuronauka redefiniuje uzależnienie, odrzucając dawne postrzeganie go w kategoriach słabości moralnej na rzecz przewlekłego, nawracającego zaburzenia mózgu. Zrozumienie zmian neuroadaptacyjnych zachodzących w układzie nagrody, układzie stresu oraz korze przedczołowej tłumaczy przejście od zachowań impulsywnych do kompulsywnych i otwiera drogę do precyzyjnych terapii.

Czytaj dalej →

Neurobiologia uzależnienia: trójfazowy cykl zaburzeń obwodów mózgowych

Współczesna neurobiologia definiuje uzależnienie jako przewlekłe, nawracające zaburzenie motywacji i samoregulacji, w którym dochodzi do głębokiej dysregulacji specyficznych szlaków mózgowych. Zmiany te napędzają cykliczne przejście od impulsywnego poszukiwania nagrody do kompulsywnego przyjmowania substancji w celu złagodzenia negatywnych stanów emocjonalnych. Zrozumienie dynamiki trzech faz tego cyklu oraz powiązanych z nimi struktur mózgowych stanowi klucz do naukowego ujęcia natury nałogu.

Czytaj dalej →

Hipnoterapia w rzucaniu palenia: co na temat jej skuteczności mówią dowody naukowe?

Palenie tytoniu to złożone zachowanie warunkowane zarówno uzależnieniem biologicznym od nikotyny, jak i utrwalonymi schematami nawykowymi oraz reakcjami na stres. Wokół hipnoterapii jako metody wspierającej zerwanie z nałogiem narosło wiele oczekiwań, jednak medycyna oparta na faktach wskazuje na zróżnicowany obraz jej rzeczywistej efektywności. Przeglądy badań oraz próby kliniczne pozwalają spojrzeć na to narzędzie bez uproszczeń i ocenić jego faktyczne miejsce w procesie zaprzestawania palenia.

Czytaj dalej →

Metody komplementarne a rzucanie palenia: weryfikacja skuteczności akupunktury i technik pokrewnych w przeglądach Cochrane

Medycyna oparta na faktach (EBM) poddaje interwencje komplementarne, takie jak akupunktura czy hipnoterapia, rygorystycznej weryfikacji klinicznej pod kątem walki z uzależnieniem od tytoniu. Publikacje zebrane przez National Centre for Smoking Cessation and Training (NCSCT) oraz systematyczne przeglądy Cochrane wskazują, że metody te nie dostarczają spójnych dowodów na trwałą pomoc w rzucaniu palenia. Choć część z nich wykazuje słabe działanie krótkoterminowe, wypadają one słabiej w zestawieniu ze standardowymi metodami wsparcia.

Czytaj dalej →