Artykuły i materiały

Warto wiedzieć

Materiały informacyjne i edukacyjne.

Napoje energetyzujące i kofeina pod lupą instytucji zdrowia publicznego: wzorce spożycia, dawki graniczne oraz zagrożenia dla młodzieży

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) szczegółowo określiły bezpieczne progi spożycia kofeiny oraz profil ryzyka napojów energetyzujących. Z badań wynika, że to młodzież i dzieci stanowią grupy najbardziej narażone na nadmierną ekspozycję na stymulanty, co w połączeniu z alkoholem lub wysiłkiem fizycznym prowadzi do powikłań kardiologicznych, neurologicznych i metabolicznych. Dostępne dane naukowe unaoczniają potrzebę ścisłej edukacji oraz regulacji rynku produktów zawierających wysokie stężenia kofeiny.

Czytaj dalej →

Toksykologia dekstrometorfanu: od leku przeciwkaszlowego do dysocjacji i zatruć wielolekowych

Dekstrometorfan, powszechny składnik dostępnych bez recepty leków przeciwkaszlowych, w dawkach wielokrotnie przekraczających normy terapeutyczne staje się silną substancją psychoaktywną o działaniu dysocjacyjnym. Jego rekreacyjne przyjmowanie przez młodzież niesie za sobą wysokie ryzyko ostrej intoksykacji, powikłań adrenergicznych oraz zespołu serotoninowego. Dodatkowym, śmiertelnym zagrożeniem są substancje współwystępujące w preparatach złożonych, takie jak paracetamol czy leki przeciwhistaminowe.

Czytaj dalej →

Koszt poznawczy powiadomienia: dlaczego sam dźwięk telefonu rozprasza tak samo jak rozmowa

Wielu użytkowników zakłada, że samo nieodbieranie telefonu wystarcza, by zachować pełną koncentrację na wykonywanej pracy czy prowadzeniu pojazdu. Badania naukowców z Florida State University pokazują jednak, że nadejście powiadomienia – dźwiękowego lub wibracyjnego – obciąża uwagę w stopniu porównywalnym z aktywnym korzystaniem ze smartfona. Rozproszenie uwagi zaczyna się na długo przed sięgnięciem po urządzenie, generując błędy poznawcze i mechanizm błądzenia myślami.

Czytaj dalej →

Trendy spożycia alkoholu i jego konsekwencje zdrowotne w Polsce na tle europejskim

W przeciwieństwie do większości państw europejskich, w których spożycie alkoholu w ostatnich dekadach systematycznie malało, Polska odnotowała wyraźny wzrost konsumpcji i związanej z nią umieralności. Kluczowymi czynnikami napędzającymi to zjawisko okazały się liberalizacja przepisów fiskalnych i reklamowych, rekordowo wysoka dostępność fizyczna oraz pojawienie się w sprzedaży napojów spirytusowych o małych objętościach. Dane epidemiologiczne wskazują na bezprecedensowy wzrost zgonów z powodu alkoholowej marskości wątroby, dotykający w sposób szczególny kobiety oraz młodych dorosłych.

Czytaj dalej →

Wzorce konsumpcji alkoholu w Europie i w Polsce: socjodemograficzne uwarunkowania, dostępność i konsekwencje zdrowotne

Dane Eurostatu z badania EHIS oraz analizy epidemiologiczne wskazują na wyraźne regionalne zróżnicowanie stylów picia alkoholu w państwach Unii Europejskiej. Podczas gdy w krajach południowych dominuje częsta, codzienna konsumpcja o mniejszym nasileniu epizodycznym, w Europie Środkowo-Wschodniej i Północnej picie rzadsze łączy się z wyższym ryzykiem konsumpcji upojeniowej. W Polsce, w przeciwieństwie do spadkowego trendu w wielu krajach unijnych, dwie pierwsze dekady XXI wieku przyniosły wzrost ogólnego spożycia, wspierany przez wysoką dostępność fizyczną i ekonomiczną napojów alkoholowych.

Czytaj dalej →

Od panaceum do kryzysu: jak XIX-wieczna medycyna wywołała epidemię uzależnień od opiatów

W XIX stuleciu wyizolowanie morfiny oraz wynalezienie igły do iniekcji podskórnych zapoczątkowały rewolucję w walce z bólem, która z czasem przerodziła się w pierwszy nowoczesny kryzys lekowy. Choć lekarze widzieli w opiatach remedium na niemal każdą dolegliwość, brak wiedzy farmakologicznej oraz bezkrytyczne przepisywanie środków doprowadziły do uzależnienia setek tysięcy pacjentów. Dopiero na początku XX wieku nauka i prawodawstwo podjęły systemowe próby zrozumienia biologicznych mechanizmów nałogu oraz poszukiwania bezpieczniejszych syntetyków.

Czytaj dalej →

Miejskie wsparcie w uzależnieniach na przykładzie Wiednia: bezpłatna pomoc medyczna, leczenie substytucyjne i zintegrowana sieć opieki

Wiedeński model pomocy osobom uzależnionym opiera się na wielopoziomowej strukturze miejskiej, zapewniającej bezpłatny i całoroczny dostęp do opieki medycznej oraz terapeutycznej. Centralnym punktem ambulatoryjnej pomocy doraźnej i długoterminowej jest Ambulatorium Suchthilfe Wien, które łączy terapię agonistami opioidów z opieką internistyczną, socjalną i specjalistyczną. Całość tworzy skoordynowany system uzupełniany przez instytucje diagnostyczne, programy redukcji szkód oraz profilaktykę środowiskową.

Czytaj dalej →

Miejskie Centra Leczenia Uzależnień w Madrycie: model bezpłatnej i bezpośredniej pomocy publicznej

Władze Madrytu w ramach miejskiej sieci zdrowotnej Madrid Salud rozwijają zintegrowany system wsparcia dla osób zmagających się z uzależnieniami chemicznymi i behawioralnymi. Sieć wyspecjalizowanych ośrodków oferuje bezpłatną, poufną pomoc diagnostyczną, terapeutyczną i profilaktyczną bez wymogu posiadania skierowania lekarskiego. Z pomocy mogą korzystać zarówno dorośli, jak i młodzież od 12. roku życia oraz ich rodziny.

Czytaj dalej →

Hipnoterapia w rzucaniu palenia tytoniu w świetle systematycznego przeglądu Cochrane

Hipnoterapia jest często wymieniana jako jedna z komplementarnych metod wspomagania procesu rzucania palenia tytoniu. Rygorystyczny przegląd systematyczny Cochrane poddał ocenie dowody naukowe dotyczące jej efektywności na tle innych form pomocy. Wyniki analiz wskazują jednak na brak jednoznacznych podstaw do uznania hipnozy za metodę skuteczniejszą od standardowego wsparcia behawioralnego lub samodzielnego rzucania nałogu.

Czytaj dalej →

Akupunktura i pokrewne metody stymulacji punktów w rzucaniu palenia: co mówi medycyna oparta na faktach?

Akupunktura, akupresura oraz pokrewne techniki stymulacji punktów anatomicznych bywają promowane jako sposoby łagodzenia objawów odstawienia nikotyny. Rygorystyczny przegląd systematyczny Cochrane wskazuje jednak, że choć metody te mogą przynosić niewielką, krótkotrwałą korzyść, brak jest rzetelnych dowodów na ich długoterminową skuteczność w utrzymaniu abstynencji. Ponadto techniki te ustępują standardowym, opartym na faktach interwencjom, takim jak nikotynowa terapia zastępcza.

Czytaj dalej →

Nadużywanie dekstrometorfanu przez młodzież: trendy epidemiologiczne, mechanizmy toksyczności i niebezpieczeństwa preparatów OTC

Dostępność dekstrometorfanu w powszechnie sprzedawanych lekach przeciwkaszlowych bez recepty sprzyja fałszywemu przekonaniu o jego bezpieczeństwie, prowadząc do celowych zatruć w celach odurzenia. Dane toksykologiczne wykazują wielokrotny wzrost liczby przypadków nadużywania tej substancji, skupiony przede wszystkim w grupie nastolatków w wieku 15–16 lat. Poza dysocjacyjnym i serotoninergicznym działaniem samego leku, krytycznym zagrożeniem pozostaje obecność toksycznych substancji współwystępujących w preparatach złożonych, zwłaszcza paracetamolu i leków przeciwhistaminowych.

Czytaj dalej →