⚖️ „PROCES NAŁOGU” – WYROK: NIEWINNY!

Czy za uzależnienie można oskarżyć… sam Nałóg?
Czy można przypisać mu odpowiedzialność za decyzje człowieka?
A może to człowiek – przynajmniej na początku swojej drogi – sam dokonuje wyborów, które z czasem prowadzą go do uzależnienia?

1 października 2026 r. młodzież trzech toruńskich szkół ponadpodstawowych spróbowała odpowiedzieć na te pytania podczas wyjątkowych warsztatów „Proces Nałogu”.

Dzięki uprzejmości i zaangażowaniu Prezesa Sądu Rejonowego w Toruniu SSR Jędrzeja Czerwińskiego wydarzenie mogło odbyć się w prawdziwej sali rozpraw Sądu Rejonowego w Toruniu. Inicjatorem i organizatorem projektu była Fundacja „Powiedz NIE!”.

Do udziału zgłosiły się trzy toruńskie szkoły, a każda otrzymała zupełnie inne zadanie.

⚖️ V Liceum Ogólnokształcące w Toruniu stworzyło trzyosobowy skład orzekający. Uczniowie wcielili się również w role protokolantki i świadka – policjanta, a pozostali obserwowali proces jako publiczność.

⚔️ Zespół Szkół Technicznych w Toruniu reprezentował stronę oskarżenia. To z tej grupy wywodzili się m.in. Prokurator, Pokrzywdzony – człowiek, który twierdził, że popadł w życiowe problemy z winy Nałogu – oraz jego rodzina, lekarz, przyjaciele i pozostali świadkowie oskarżenia.

🛡️ Zespół Szkół Mechanicznych, Elektrycznych i Elektronicznych w Toruniu otrzymał chyba najtrudniejsze zadanie – obronę Nałogu. Uczniowie wcielili się m.in. w role samego Oskarżonego, jego Obrońcy, terapeuty uzależnień, świadka „Piwko” i innych świadków.

I właśnie wtedy rozpoczął się prawdziwy proces...

Nie było wcześniej napisanego wyroku.

Grupy nie znały szczegółowo ról przygotowanych dla swoich przeciwników. Uczestnicy znali jedynie podstawowe fakty i założenia swoich postaci, mogli zadawać własne pytania, rozwijać historie, reagować na zeznania innych osób i modyfikować przyjętą strategię.

Dlatego podczas rozprawy nie zabrakło zaskakujących zwrotów akcji, sprzeczności w zeznaniach, trudnych pytań i improwizacji, no i czasami powodów do salw śmiechu...

Młodzież musiała wykorzystać nie tylko wiedzę dotyczącą negatywnych skutków alkoholu i mechanizmów prowadzących do uzależnienia, ale również podstawy prawa, umiejętność logicznego myślenia, argumentowania i… sporo aktorskiej odwagi.

Po przesłuchaniu Oskarżonego, Pokrzywdzonego i świadków oraz po mowach końcowych Prokuratora i Obrońcy trzyosobowy skład sędziowski udał się na naradę.

⚖️ WYROK: NAŁÓG NIEWINNY.

Sędziowie podjęli decyzję jednogłośnie.

Po zakończeniu procesu Prezes Sądu Rejonowego w Toruniu SSR Jędrzej Czerwiński podkreślił, że młodzieżowy skład orzekający bardzo dobrze wywiązał się ze swojego zadania.

W ocenie składu orzekającego przeprowadzony przewód sądowy – a w szczególności zeznania świadków – nie pozwolił przypisać Nałogowi sprawstwa czynów opisanych w akcie oskarżenia.

Jednocześnie z przedstawionych podczas rozprawy okoliczności wynikało, że Pokrzywdzony sam podejmował kolejne świadome decyzje, które ostatecznie doprowadziły go do uwikłania w coraz poważniejsze problemy.

I właśnie taki finał najlepiej pokazał sens całego projektu.

Nie przygotowaliśmy dla młodzieży „prawidłowego” wyroku. Nie chodziło o udowodnienie z góry założonej tezy, lecz o stworzenie sytuacji, w której uczestnicy sami musieli wysłuchać obu stron, skonfrontować zeznania świadków i na podstawie tego, co rzeczywiście wydarzyło się na sali rozpraw, podjąć własną decyzję.

🎓 Na zakończenie – pamiątkowe dyplomy

Wszyscy uczestnicy „Procesu Nałogu” otrzymali przygotowane przez Fundację pamiątkowe dyplomy uczestnictwa w warsztatach „Proces Nałogu – Profilaktyka • Prawo • Proces Karny”.

Szczególne wyróżnienie spotkało młodzieżowy skład orzekający – dyplomy trzem Sędziom osobiście wręczył Prezes Sądu Rejonowego w Toruniu SSR Jędrzej Czerwiński, gratulując im sposobu przeprowadzenia rozprawy i podjęcia jednogłośnej decyzji.

V Liceum Ogólnokształcące w Toruniu

Skład orzekający:
⚖️ Paweł Borecki – Sędzia Przewodniczący
⚖️ Iga Iciek – Sędzia
⚖️ Zofia Cesarz – Sędzia

Kaja Jóźwicka – Protokolantka
Wiktor Grabowski – Policjant, świadek

Publiczność: Olivia Banasiak, Lena Witkowska, Oliwia Adamczyk, Adam Olszewski, Marta Niekra, Aniela Hudzik, Zuzanna Popiołek.

Opiekun: Paulina Stafa

Zespół Szkół Mechanicznych, Elektrycznych i Elektronicznych w Toruniu

Oliver Kowalski, kl. 3P – Obrońca
Jakub Hałajdziak, kl. 5P – Nałóg
Kajetan Gadomski, kl. 4K – Terapeuta uzależnień
Bartosz Kowalski, kl. 5G – świadek „Piwko”
Fabian Kobusiński, kl. 4K – świadek
Igor Górczyński, kl. 4D – Przyjaciel

Publiczność: Julia Bielak, Filip Krzywdziński, Arsenii Zelinskyi, Filip Pniewski.

Opiekun: Żaneta Kruszkowska

Zespół Szkół Technicznych w Toruniu

Igor Łoń - prokurator
Jakub Sadowski - Pokrzywdzony
Jakub Kiliszkiewicz
Dorian Ramowski
Mateusz Brzozowski
Jakub Ziwliński
Miłosz Czerwiński

Opiekunowie: Eliza Malz, Joanna Lipińska

👏 Ogromne brawa dla wszystkich uczestników!

Dziękujemy młodzieży za odwagę, kreatywność i potraktowanie swoich ról naprawdę serio, nauczycielom za przygotowanie i opiekę nad grupami, a Prezesowi Sądu Rejonowego w Toruniu SSR Jędrzejowi Czerwińskiemu oraz pracownikom Sądu za otwartość na tak nietypową formę profilaktyki i stworzenie młodzieży możliwości przeprowadzenia „Procesu Nałogu” w prawdziwej sali rozpraw.

Fundacja „Powiedz NIE!”

Profilaktyka • Prawo • Proces Karny

Bo czasem najlepsza lekcja zaczyna się nie od odpowiedzi, lecz od pytania:

Kto naprawdę odpowiada za nasze wybory?