Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała raport podsumowujący globalny wpływ spożycia alkoholu i substancji psychoaktywnych na zdrowie publiczne. Z przedstawionych danych wynika, że alkohol odpowiada za 2,6 miliona zgonów rocznie, a z zaburzeniami używania substancji zmaga się na świecie około 400 milionów osób. Dokument analizuje postępy we wdrażaniu polityk zdrowotnych oraz wskazuje na utrzymujące się braki w dostępie do leczenia.
Raport Światowej Organizacji Zdrowia (*World Health Organization*, WHO) pt. *Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders* przedstawia całościowy obraz epidemiologiczny oraz instytucjonalną ocenę odpowiedzi systemów opieki zdrowotnej na wyzwania związane ze spożyciem alkoholu i używaniem substancji psychoaktywnych na świecie.
Publikacja koncentruje się na analizie obciążenia zdrowotnego i społecznego, postępach w realizacji celu 3.5 Celów Zrównoważonego Rozwoju (*Sustainable Development Goals*, SDG) oraz ocenie dostępności i wydolności systemów terapeutycznych w państwach członkowskich WHO.
Zgodnie z danymi zaprezentowanymi w raporcie, spożycie alkoholu przyczynia się do 2,6 miliona zgonów rocznie na świecie, co stanowi 4,7% wszystkich odnotowanych przypadków śmiertelnych w populacji generalnej. Z kolei używanie innych substancji psychoaktywnych odpowiada za 0,6 miliona zgonów w skali roku.
Wskaźniki umieralności wykazują wyraźną asymetrię ze względu na płeć – mężczyźni ponoszą znacznie większe obciążenie śmiertelnością powiązaną z substancjami psychoaktywnymi:
* Spośród 2,6 miliona zgonów przypisywanych konsumpcji alkoholu, aż 2,0 miliona dotyczyło mężczyzn.
* W przypadku 0,6 miliona zgonów związanych z innymi substancjami psychoaktywnymi, 0,4 miliona odnotowano w populacji mężczyzn.
Przedwczesna umieralność i utrata zdrowia wynikają z szerokiego spektrum powikłań, w tym chorób niezakaźnych (nowotwory, schorzenia układu krążenia, marskość wątroby, choroby układu oddechowego), urazów, zaburzeń psychicznych oraz chorób zakaźnych.
Raport szacuje, że na świecie około 400 milionów ludzi żyje z zaburzeniami wynikającymi z używania alkoholu lub narkotyków (*substance use disorders*). W tej grupie dominują zaburzenia związane ze spożywaniem alkoholu – uzależnienie od alkoholu (*alcohol dependence*) dotyczy szacunkowo 209 milionów osób.
Obciążenie to rozkłada się nierównomiernie w zależności od regionów geograficznych i wzorców konsumpcji, stanowiąc poważne wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej oraz rozwoju społeczno-gospodarczego.
Istotną częścią raportu jest ewaluacja postępów w realizacji wskaźników SDG 3.5, dotyczących konsumpcji alkoholu *per capita* oraz stopnia pokrycia populacji interwencjami leczniczymi w zakresie zaburzeń używania substancji.
Analiza systemów opieki zdrowotnej obejmuje:
* **Dostępność form leczenia:** Ocenę wdrażania farmakoterapii, leczenia substytucyjnego (w tym terapii agonistami opioidów z wykorzystaniem metadonu lub buprenorfiny) oraz interwencji psychospołecznych.
* **Strukturę usług:** Funkcjonowanie dedykowanych jednostek leczenia uzależnień i programów redukcji szkód (*harm reduction*).
* **Regulacje systemowe:** Stopień implementacji krajowych polityk kontroli alkoholu oraz monitorowania nowych substancji psychoaktywnych.
Raport wskazuje na utrzymujące się luki pomiędzy zapotrzebowaniem na świadczenia a faktyczną wydolnością i dostępnością infrastruktury terapeutycznej w wielu regionach świata.
Prezentowane w raporcie globalne szacunki dotyczące wpływu zdrowotnego opierają się na danych bazowych z 2019 roku, gromadzonych przez państwa członkowskie WHO. Różnice w krajowych systemach sprawozdawczości, rejestracji zgonów oraz monitorowania rozpowszechnienia zaburzeń wpływają na stopień kompletności danych z poszczególnych terytoriów. Raport podkreśla konieczność dalszego wzmacniania systemów monitoringu i ujednolicania metod zbierania danych epidemiologicznych.
Z danych WHO wynika, że zaburzenia używania substancji psychoaktywnych oraz związana z nimi śmiertelność stanowią trwałe wyzwanie dla zdrowia publicznego, ze szczególnym natężeniem problemu w populacji mężczyzn. Realizacja celów zdrowotnych wymaga zacieśnienia polityk regulacyjnych, rozbudowy programów redukcji szkód oraz zwiększenia powszechnej dostępności do zintegrowanego leczenia opartego na dowodach naukowych (*evidence-based care*).
Publikacja koncentruje się na analizie obciążenia zdrowotnego i społecznego, postępach w realizacji celu 3.5 Celów Zrównoważonego Rozwoju (*Sustainable Development Goals*, SDG) oraz ocenie dostępności i wydolności systemów terapeutycznych w państwach członkowskich WHO.
Skala śmiertelności i obciążenie demograficzne
Zgodnie z danymi zaprezentowanymi w raporcie, spożycie alkoholu przyczynia się do 2,6 miliona zgonów rocznie na świecie, co stanowi 4,7% wszystkich odnotowanych przypadków śmiertelnych w populacji generalnej. Z kolei używanie innych substancji psychoaktywnych odpowiada za 0,6 miliona zgonów w skali roku.
Wskaźniki umieralności wykazują wyraźną asymetrię ze względu na płeć – mężczyźni ponoszą znacznie większe obciążenie śmiertelnością powiązaną z substancjami psychoaktywnymi:
* Spośród 2,6 miliona zgonów przypisywanych konsumpcji alkoholu, aż 2,0 miliona dotyczyło mężczyzn.
* W przypadku 0,6 miliona zgonów związanych z innymi substancjami psychoaktywnymi, 0,4 miliona odnotowano w populacji mężczyzn.
Przedwczesna umieralność i utrata zdrowia wynikają z szerokiego spektrum powikłań, w tym chorób niezakaźnych (nowotwory, schorzenia układu krążenia, marskość wątroby, choroby układu oddechowego), urazów, zaburzeń psychicznych oraz chorób zakaźnych.
Rozpowszechnienie zaburzeń używania substancji
Raport szacuje, że na świecie około 400 milionów ludzi żyje z zaburzeniami wynikającymi z używania alkoholu lub narkotyków (*substance use disorders*). W tej grupie dominują zaburzenia związane ze spożywaniem alkoholu – uzależnienie od alkoholu (*alcohol dependence*) dotyczy szacunkowo 209 milionów osób.
Obciążenie to rozkłada się nierównomiernie w zależności od regionów geograficznych i wzorców konsumpcji, stanowiąc poważne wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej oraz rozwoju społeczno-gospodarczego.
Polityka zdrowotna i dostępność świadczeń terapeutycznych
Istotną częścią raportu jest ewaluacja postępów w realizacji wskaźników SDG 3.5, dotyczących konsumpcji alkoholu *per capita* oraz stopnia pokrycia populacji interwencjami leczniczymi w zakresie zaburzeń używania substancji.
Analiza systemów opieki zdrowotnej obejmuje:
* **Dostępność form leczenia:** Ocenę wdrażania farmakoterapii, leczenia substytucyjnego (w tym terapii agonistami opioidów z wykorzystaniem metadonu lub buprenorfiny) oraz interwencji psychospołecznych.
* **Strukturę usług:** Funkcjonowanie dedykowanych jednostek leczenia uzależnień i programów redukcji szkód (*harm reduction*).
* **Regulacje systemowe:** Stopień implementacji krajowych polityk kontroli alkoholu oraz monitorowania nowych substancji psychoaktywnych.
Raport wskazuje na utrzymujące się luki pomiędzy zapotrzebowaniem na świadczenia a faktyczną wydolnością i dostępnością infrastruktury terapeutycznej w wielu regionach świata.
Ograniczenia i kontekst badania
Prezentowane w raporcie globalne szacunki dotyczące wpływu zdrowotnego opierają się na danych bazowych z 2019 roku, gromadzonych przez państwa członkowskie WHO. Różnice w krajowych systemach sprawozdawczości, rejestracji zgonów oraz monitorowania rozpowszechnienia zaburzeń wpływają na stopień kompletności danych z poszczególnych terytoriów. Raport podkreśla konieczność dalszego wzmacniania systemów monitoringu i ujednolicania metod zbierania danych epidemiologicznych.
Co z tego wynika?
Z danych WHO wynika, że zaburzenia używania substancji psychoaktywnych oraz związana z nimi śmiertelność stanowią trwałe wyzwanie dla zdrowia publicznego, ze szczególnym natężeniem problemu w populacji mężczyzn. Realizacja celów zdrowotnych wymaga zacieśnienia polityk regulacyjnych, rozbudowy programów redukcji szkód oraz zwiększenia powszechnej dostępności do zintegrowanego leczenia opartego na dowodach naukowych (*evidence-based care*).
Galeria zdjęć
Źródło obrazu: who.int, autor: drugsandalcohol.ie. Zobacz oryginalną publikację.
Źródło informacji: Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders. - Drugs and Alcohol. Zobacz publikację oryginalną.
Twoja opinia
Pomóż nam ocenić jakość tego materiału.
Komentarze Czytelników
Brak komentarzy. Możesz być pierwszy.
Chcesz dodać coś od siebie?
Skomentuj artykuł
Komentarze są dostępne dla zalogowanych i zweryfikowanych Czytelników.