Fosfatydyloetanol (PEth) jest bezpośrednim biomarkerem alkoholu, co oznacza, że może powstać w organizmie wyłącznie po spożyciu alkoholu – czyni to z PEth złoty standard wśród badań krwi na obecność alkoholu. Do kluczowych różnic między testem PEth a innymi formami testowania alkoholu (np. badaniem włosów, paznokci i wydychanego powietrza) należą okna detekcji spożycia alkoholu oraz przydatność poszczególnych testów w różnych scenariuszach. Poniżej szczegółowo omawiamy różnice pomiędzy badaniem PEth a pozostałymi metodami wykrywania alkoholu.

### Badania krwi na obecność alkoholu

Badania krwi na obecność alkoholu służą do pomiaru stężenia alkoholu we krwi danej osoby. Po spożyciu alkohol wchłania się do krwiobiegu, a około 90% z niego ulega rozkładowi w wątrobie. Pozostała część jest wydalana z organizmu z moczem oraz wydychanym powietrzem. Rozłożenie 1 jednostki alkoholu zajmuje wątrobie średnio około 1 godziny. Jeśli dana osoba pije w nadmiarze i przez dłuższy czas, wpływ alkoholu na wątrobę oraz inne komórki organizmu można zmierzyć poprzez analizę biomarkerów we krwi. Markery te potrafią wykryć fakt spożycia alkoholu lub jego szkodliwe skutki dla organizmu.

Biomarkery bezpośrednie powstają, gdy etanol jest metabolizowany lub wchodzi w reakcje z substancjami w organizmie. Biomarkery pośrednie to enzymy lub komórki, które ulegają mierzalnym zmianom w odpowiedzi na ostre lub przewlekłe spożywanie alkoholu. AlphaBiolabs wykonuje cztery badania krwi w celu pomiaru biomarkerów. Należą do nich: fosfatydyloetanol (PEth), próby wątrobowe (LFT), transferyna ubogowęglowodanowa (CDT) oraz średnia objętość krwinki czerwonej (MCV).

### Badanie alkoholu metodą PEth

Fosfatydyloetanol (PEth) jest najdokładniejszym z czterech badań krwi służących do ustalenia nadużywania alkoholu. Wynika to z faktu, że PEth jest bezpośrednim biomarkerem alkoholu – można go wykryć wyłącznie wtedy, gdy doszło do spożycia alkoholu. Jego wysoka swoistość i czułość wynikają z bezpośredniego powiązania ze spożyciem alkoholu. W porównaniu z innymi testami na obecność alkoholu PEth ustępuje jedynie wykrywaniu glukuronidu etylu (EtG – innego bezpośredniego metabolitu etanolu) w badaniach włosów. Analiza PEth ma jednak tę zaletę, że pozwala na szybszą weryfikację, czy dana osoba zmieniła swoje nawyki związane z piciem.

PEth to nienaturalny fosfolipid powstający w błonach krwinek czerwonych po ekspozycji na alkohol. Do jego wytworzenia niezbędny jest etanol; powstaje on na powierzchni erytrocytu, gdy alkohol wchodzi w reakcję z fosfatydylocholiną. Eksperymenty dotyczące spożycia wykazują, że PEth można wykryć we krwi już po 1–2 godzinach i do 12 dni po pojedynczym epizodzie picia. Ponadto codzienne spożycie alkoholu przekraczające 60 g etanolu można wyraźnie odróżnić od niższego poziomu konsumpcji. Dzięki temu badanie PEth pozwala na wykrycie zarówno przewlekłego picia, jak i pojedynczych epizodów. Może być również wykorzystywane do monitorowania abstynencji, wzorców picia oraz identyfikacji nawrotów nałogu. Analiza PEth może również potwierdzić, czy dana osoba zmieniła swój wzorzec spożywania alkoholu. Wytwarzanie PEth rozpoczyna się od razu po spożyciu etanolu, a marker ten kumuluje się we krwi przy częstym piciu.

* **Okno detekcji:** do 3–4 tygodni. Jednak im większa ekspozycja i/lub im większe epizody ciągów alkoholowych, tym dłuższy okres wykrywalności.
* **Zalety:** badanie PEth umożliwia monitorowanie abstynencji, wzorców picia oraz identyfikację nawrotów; pozwala zweryfikować, czy zmieniono wzorce spożywania alkoholu.
* Test PEth firmy AlphaBiolabs z nakłucia palca wymaga zaledwie kilku kropel krwi pobranych za pomocą nakłuwacza palca.
* Do pobrania nie są wymagane specjalistyczne umiejętności flebotomijne ani umiejętność wenopunkcji, co czyni procedurę znacznie prostszą i bardziej opłacalną.
* Praktycznie bezbolesna metoda pobierania próbek krwi jest idealna dla osób z lękiem przed igłami lub trudnym dostępem naczyniowym.
* PEth to także jedyna forma badania krwi na obecność alkoholu zalecana do wykonywania w czasie ciąży lub w okresie do dwóch miesięcy po porodzie.

### Inne badania krwi

Pośrednie biomarkery alkoholu osiągają podwyższony poziom, gdy alkohol był spożywany w ilości i przez okres wystarczający do wywołania uszkodzeń w organizmie. Testy biomarkerów pośrednich obejmują próby wątrobowe (LFT), badanie średniej objętości krwinki czerwonej (MCV) oraz badanie transferyny ubogowęglowodanowej (CDT). Choć są one przydatne medycznie, testy te na ogół wymagają dobowego spożycia ponad 60 g alkoholu. W przypadku wszystkich badań krwi zalecamy również (jeśli to możliwe) badanie pasma włosów pod kątem biomarkerów alkoholu w połączeniu z oceną kliniczną, aby uzyskać pełniejszy obraz spożywania alkoholu przez daną osobę.

#### Próby wątrobowe (LFT)
Alkohol może działać toksycznie na wątrobę. Osoba pijąca nadmierne ilości alkoholu uszkadza ten narząd i może doświadczać obniżenia jego wydolności. Test LFT mierzy stężenie trzech enzymów produkowanych przez wątrobę obecnych we krwi. Nieprawidłowy wynik wskazuje na problemy z wątrobą. Przykładowo podwyższona aktywność aminotransferazy asparaginianowej (AST) stanowi biochemiczny wskaźnik możliwego nadużywania alkoholu. Panel badanych parametrów obejmuje AST, aminotransferazę alaninową (ALT) oraz gammaglutamylotranspeptydazę (GGT), aby zapewnić jak najwyższą dokładność wyniku.

#### Transferyna ubogowęglowodanowa (CDT)
W przypadkach nadmiernego spożywania alkoholu przez dawcę próbki zazwyczaj obserwuje się podwyższony poziom CDT. Transferyna to białko wytwarzane głównie w wątrobie, które reguluje wchłanianie żelaza do krwi. Wiąże cząsteczki żelaza i transportuje je do szpiku kostnego, śledziony oraz wątroby. U osoby pijącej zbyt dużo alkoholu wzrasta poziom określonych typów transferyny pozbawionych reszt węglowodanowych. Wzrost CDT można zmierzyć w krwiobiegu, dzięki czemu stanowi ona biomarker nadużywania alkoholu. Osoby niepijące lub pijące z umiarem charakteryzują się niższym poziomem CDT we krwi. Natomiast u osób wypijających cztery lub więcej drinków dziennie przez co najmniej pięć dni w tygodniu w okresie 2 tygodni poprzedzających badanie stężenie CDT osiąga znacznie wyższe wartości. Badanie CDT potrafi zatem wykryć intensywne picie alkoholu przez długi czas i służy do oceny przewlekłego spożycia. Jeśli dana osoba przestanie pić, poziom CDT powraca do normy w ciągu 4 tygodni. W przypadku powrotu do picia wskaźniki ponownie rosną.

#### Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV)
MCV odnosi się do wielkości krwinek czerwonych (erytrocytów). Krwinki czerwone przenoszą tlen wraz z krwią do wszystkich części ciała. Intensywne picie przez dłuższy czas uszkadza szpik kostny, w którym są one wytwarzane. W efekcie erytrocyty rozwijają się nieprawidłowo i osiągają powiększone rozmiary, przez co wskaźnik MCV staje się wyższy niż zwykle. Podwyższone MCV jest powszechne u osób uzależnionych od alkoholu. Zmiany w rozwoju erytrocytów utrzymują się tak długo, jak długo kontynuowane jest picie. Podwyższenie MCV wymaga kilku tygodni intensywnego picia alkoholu. Uszkodzenie szpiku kostnego wywołane alkoholem jest jednak odwracalne, choć powrót wskaźnika MCV do normy po zaprzestaniu picia może zająć kilka miesięcy. Niektóre niezwiązane z alkoholem stany mogą również powodować podwyższenie MCV. Badanie charakteryzuje się mniejszą swoistością w kierunku nadużywania alkoholu u pacjentów ze schorzeniami wpływającymi na wielkość krwinek czerwonych, takimi jak niedobory witamin, choroby wątroby, niedoczynność tarczycy czy palenie tytoniu. Jako samodzielny wskaźnik nadużywania alkoholu MCV ma dość niską czułość, jednak w połączeniu z innymi badaniami krwi może potwierdzać diagnozę nadmiernego picia.

* **Okno detekcji:** około 4 tygodni.
* **Zalety:** przydatne do wykrywania przewlekłego i nadmiernego spożywania alkoholu.

### Badanie alkoholu z włosów

Badanie biomarkerów we włosach głowy pozwala ustalić historię spożywania alkoholu przez daną osobę z okresu do 12 miesięcy. AlphaBiolabs diagnozuje nadużywanie alkoholu na podstawie włosów głowy poprzez wykrywanie dwóch metabolitów alkoholu: glukuronidu etylu (EtG) oraz palmitynianu etylu (EtPa), będącego estrem etylowym kwasów tłuszczowych (FAEE). Markery te wnikają do wnętrza włosa różnymi drogami: EtG poprzez pot, a EtPa poprzez sebum (oleistą substancję wydzielaną przez gruczoły skóry głowy). Powodem, dla którego bada się równocześnie markery EtG i FAEE, jest ich odmienna podatność na czynniki zewnętrzne. Przeprowadzenie obu tych typów analiz pomaga w budowaniu materiału dowodowego potwierdzającego diagnozę przewlekłego, nadmiernego spożywania alkoholu z większym stopniem pewności.

Włosy z głowy są bardziej preferowane niż włosy z ciała. Niemniej jednak włosy z ciała mogą posłużyć do pomiaru EtG w przypadku braku włosów na głowie. Oceniany okres jest w tym przypadku bardziej orientacyjny ze względu na charakterystykę wzrostu owłosienia ciała. Analizie można poddać włosy z klatki piersiowej, ramion, nóg, brody oraz okolic łonowych, co daje przegląd sytuacji do 12 miesięcy wstecz. We wszystkich przypadkach zalecamy również wykonanie badania krwi w kierunku biomarkerów alkoholu w połączeniu z oceną kliniczną w celu uzyskania głębszego wglądu w profil picia danej osoby.

* **Okno detekcji:** przegląd do 12 miesięcy lub analiza segmentowa (włosy głowy); przegląd do 12 miesięcy (włosy z ciała).
* **Zalety:** przydatne do potwierdzenia przewlekłego i nadmiernego picia lub abstynencji.

#### Kompleksowy pakiet analizy alkoholu
AlphaBiolabs rekomenduje swój Kompleksowy Pakiet Analizy Alkoholu w celu uzyskania najpełniejszego wglądu w skalę konsumpcji alkoholu. Pakiet łączy badanie włosów (FAEE i EtG) z testami krwi (PEth, CDT, LFT i MCV), obejmując także raport ekspercki oraz pobranie próbek.

### Badanie alkoholu z paznokci

Nasze badanie paznokci analizuje próbki pod kątem obecności glukuronidu etylu (EtG). Biomarkery EtG zostają uwięzione we włóknach keratynowych na całej długości paznokcia, zapewniając okres wykrywalności do 12 miesięcy. Do badania wymagane jest około 10 mg materiału z paznokcia. Próbka pobierana jest tak blisko łożyska paznokcia, jak to możliwe. W przypadku długich paznokci (5 mm lub więcej) wystarczy ścinek z jednego. Jeśli paznokcie są krótkie, najlepiej pobrać ścinki z kilku. Można wykorzystać zarówno paznokcie u nóg, jak i u rąk, ale nie wolno ich ze sobą mieszać. Zaletą stosowania paznokci u nóg jest mniejsze ryzyko zewnętrznych zanieczyszczeń środowiskowych. Paznokcie akrylowe, hybrydowe (Shellac) i inne lakiery muszą zostać usunięte, gdyż mogą uszkodzić powierzchnię płytki i wpłynąć na wyniki. Ponieważ badanie wykrywa jedynie EtG, zalecamy również wykonanie testu krwi w kierunku biomarkerów alkoholu wraz z oceną kliniczną.

* **Okno detekcji:** przegląd do 12 miesięcy.
* **Zalety:** łatwa do pobrania próbka do pomiaru stężenia EtG. Metoda idealna w sytuacjach, gdy badanie włosów jest niemożliwe (brak lub niewielka ilość włosów, względy religijne bądź dbałość o wygląd zewnętrzny).

### Ciągłe monitorowanie alkoholu SCRAM Continuous Alcohol Monitoring®

System SCRAM Continuous Alcohol Monitoring® (SCRAM CAM®) stanowi dokładny sposób ustalenia, ile alkoholu spożyto i w jakim dokładnie czasie. Urządzenie ma formę bransolety noszonej na kostce i bada obecność alkoholu w pocie. Jest to pierwsze urządzenie tego typu wykrywające spożycie alkoholu w czasie rzeczywistym; wyniki są automatycznie gromadzone i przesyłane do stacji bazowej. Bezprzewodowa stacja bazowa może znajdować się w domu badanej osoby, w kancelarii prawnej lub w dowolnym dogodnym miejscu. Zdarzenia picia oraz próby manipulacji przy urządzeniu są rejestrowane i raportowane co tydzień, co miesiąc lub na koniec programu testowego.

Zasada działania tego przezskórnego badania opiera się na metabolizmie alkoholu w ludzkim ciele. Po wchłonięciu i rozprowadzeniu przez krwiobieg alkohol jest eliminowany na różne sposoby. Około 1–2% spożytego alkoholu jest wydalane przez skórę wraz z potem. Próbkowanie wydzielin przezskórnych odbywa się co 30 minut. Dzięki temu można w prosty sposób wykazać częstotliwość i wzorce picia alkoholu. Taka metoda ułatwia przestrzeganie programów ograniczenia lub całkowitego zakazu spożywania alkoholu, ponieważ próbki są pobierane w sposób ciągły, co pół godziny, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Technologia jest na tyle zaawansowana, że rozróżnia bardzo niskie spożycie alkoholu (rzędu 1–2 jednostek) od środowiskowych źródeł alkoholu, co pomaga egzekwować trzeźwość, dyscyplinę i odpowiedzialność uczestnika. Ta forma ciągłego monitorowania (nazywana również bransoletami trzeźwości) dostarcza władzom lokalnym, sądom i instytucjom ochrony praw dziecka narzędzi do modyfikacji zachowań u osób wrażliwych oraz z grupy podwyższonego ryzyka uzależnienia od alkoholu.

* **Okno detekcji:** od 1 dnia do tylu miesięcy, ile potrzeba.
* **Zalety:** bransoleta na kostkę wykrywa alkohol w trybie całodobowym w czasie rzeczywistym. Potrafi wskazać użycie alkoholu z dokładnością do konkretnego dnia i pory dnia.

### Badanie alkoholu w wydychanym powietrzu

Alkomaty służą do pomiaru stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu danej osoby, mierząc bieżące spożycie alkoholu. Nie pozwalają one na ocenę historycznego używania alkoholu. Oznacza to, że metoda ta może być stosowana do weryfikacji trzeźwości doraźnie, w miarę bieżących potrzeb. Osoba badana dmucha w ustnik urządzenia. Zaleca się powstrzymanie od spożywania czegokolwiek drogą doustną przez 20 minut przed pobraniem próbki oddechu. Wyniki podawane są w postaci cyfrowego odczytu jako stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu (BAC), co odzwierciedla poziom alkoholu w oddechu w chwili wykonywania testu. Drugi pomiar wykonuje się wyłącznie wtedy, gdy pierwszy wynik jest większy od zera.

Urządzenia oferują automatyczne pobieranie próbek oraz kalibrację, wykorzystując technologię elektrochemicznych ogniw paliwowych. W momencie kontaktu alkoholu z sensorem generowany jest niewielki prąd elektryczny. Prąd ten jest mierzony i przeliczany na odczyt alkomatu; jego natężenie zależy od ilości etanolu wykrytego w próbce. Brytyjskie certyfikowane alkomaty zakładają współczynnik podziału 2300:1 przy przeliczaniu alkoholu w wydychanym powietrzu na szacunkowe stężenie we krwi. Miara ta jest wprost proporcjonalna do gramów alkoholu przypadających na każdy 1 ml krwi. AlphaBiolabs oferuje alkomaty z zatwierdzeniem typu Home Office dopasowane do indywidualnych potrzeb.

* **Okno detekcji:** mierzy bieżące spożycie alkoholu, umożliwiając kontrolę trzeźwości w dowolnym momencie.
* **Zalety:** kompaktowe alkomaty są używane przez brytyjską policję do kontroli drogowych pod kątem jazdy pod wpływem alkoholu oraz przez pracowników socjalnych do testów przyłóżkowych i terenowych przy ocenie spraw z zakresu ochrony dzieci.